دید و خطرات جاده

دید یکی از مهم‌ترین عوامل در ایمنی جاده است. یک راننده باید بتواند به وضوح ببیند، توسط سایر کاربران جاده دیده شود و خطرات را به موقع پیش‌بینی کند.

زمانی که دید کاهش می‌یابد، راننده زمان کمتری برای واکنش دارد، فاصله توقف مدیریت آن دشوارتر می‌شود و خطر تصادف افزایش می‌یابد. به همین دلیل، راننده باید سرعت، چراغ‌ها، فاصله ایمنی و توجه را با شرایط جاده تطبیق دهد.

1. اهمیت دید

دید خوب به راننده این امکان را می‌دهد که موانع، عابران پیاده، دوچرخه‌سواران، حیوانات، تابلوهای ترافیکی، تغییرات در جاده و سایر وسایل نقلیه را به اندازه کافی زود تشخیص دهد تا بتواند به طور ایمن واکنش نشان دهد.

زمانی که دید ضعیف است، رانندگی در محدوده سرعت قانونی کافی نیست. راننده باید یک سرعت مناسب را انتخاب کند، به این معنی که سرعتی که به وسیله نقلیه اجازه می‌دهد در فاصله قابل مشاهده و واضح جلو توقف کند.

1.1 آنچه دید تحت تأثیر قرار می‌دهد

• ادراک: توانایی تشخیص خطرات به موقع.

• زمان واکنش: زمان لازم برای درک خطر و تصمیم‌گیری در مورد اقدام.

• فاصله توقف: مجموع فاصله طی شده قبل از توقف وسیله نقلیه.

• ارتباط: توانایی نشان دادن به سایر کاربران اینکه وسیله نقلیه کجاست و راننده قصد دارد چه کاری انجام دهد.

1.2 جاده‌های کم‌نور

یک جاده زمانی به عنوان کم‌نور در نظر گرفته می‌شود که راننده نتواند شماره پلاک یک وسیله نقلیه را در 10 متر بخواند یا نتواند یک وسیله نقلیه با رنگ تیره را در 50 متر تشخیص دهد.

در جاده‌های کم‌نور، به ویژه در خارج از مناطق ساخته شده، استفاده صحیح از نور پایین یا نور بالا ضروری است و همیشه باید از خیره کردن سایر کاربران خودداری شود.

2. علل اصلی کاهش دید

کاهش دید ممکن است ناشی از شرایط خارجی، طراحی جاده، خود وسیله نقلیه یا وضعیت جسمانی راننده باشد.

2.1 شرایط جوی

• مه: به طور ناگهانی دید را کاهش می‌دهد و قضاوت فاصله‌ها را دشوار می‌کند.

• باران شدید: پاک کردن شیشه جلو را دشوارتر می‌کند و تابش نور از چراغ‌ها را افزایش می‌دهد.

• برف: دید را کاهش می‌دهد و می‌تواند علائم و نشانه‌های جاده را بپوشاند.

• دود یا گرد و غبار: ممکن است به طور ناگهانی ظاهر شود و وسایل نقلیه یا موانع را پنهان کند.

• باد شدید: به طور مستقیم دید را کاهش نمی‌دهد، اما می‌تواند وسایل نقلیه را ناپایدار کند و گرد و غبار یا زباله‌ها را بلند کند.

2.2 شرایط نوری

• رانندگی در شب، به ویژه در جاده‌هایی که نور خیابانی ندارند.

• تابش آفتاب، به ویژه در هنگام طلوع و غروب خورشید.

• تابش خیره‌کننده از وسایل نقلیه دیگر، عمدتاً زمانی که چراغ‌های پرتابل به درستی استفاده نمی‌شوند.

• منطقه‌های انتقالی، مانند ورود یا خروج از تونل‌ها، جایی که چشم‌ها نیاز به زمان برای سازگاری دارند.

2.3 طراحی جاده و محیط

• پیچ‌های تند و جاده‌های پرپیچ و خم.

• بلندی‌ها، شیب‌ها و تغییرات شیب.

• تونل‌ها، زیرگذرها و بخش‌های کم‌نور.

• گیاهان، ساختمان‌ها یا وسایل نقلیه پارک شده که میدان دید را مسدود می‌کنند.

• کارهای جاده‌ای، موانع موقت یا مخروط‌های ترافیکی.

2.4 علل مرتبط با وسیله نقلیه

• شیشه جلو و پنجره‌های کثیف، یخ‌زده یا مه‌آلود.

• برف‌پاک‌کن‌های آسیب‌دیده یا مایع شستشوی ناکافی.

• چراغ‌های جلو به درستی تنظیم نشده.

• چراغ‌ها، بازتابنده‌ها یا نشانگرهای معیوب.

• اشیاء یا برچسب‌هایی که میدان دید راننده را کاهش می‌دهند.

3. رانندگی در مه

مه یکی از خطرناک‌ترین شرایط دید است زیرا می‌تواند به طور ناگهانی ظاهر شود و قضاوت در مورد سرعت، فاصله و موقعیت سایر وسایل نقلیه را دشوار کند.

3.1 چگونه در مه رانندگی کنیم

• سرعت را به تدریج کاهش دهید و از ترمز ناگهانی خودداری کنید.

• فاصله ایمنی از وسیله نقلیه جلویی را افزایش دهید.

• از نشانه‌های لبه جاده به عنوان مرجع استفاده کنید، بدون اینکه خیلی به شانه نزدیک شوید.

• از سبقت گرفتن خودداری کنید مگر اینکه دید و ایمنی به طور کامل تضمین شده باشد.

• به چراغ‌های عقب وسیله نقلیه جلو خیلی نزدیک نشوید.

3.2 چراغ‌هایی که در مه استفاده می‌شوند

• چراغ‌های جلو با نور پایین باید زمانی که دید کاهش یافته است، استفاده شوند.

• چراغ‌های مه جلو می‌توانند زمانی که مه، باران شدید، برف، دود یا ابرهای گرد و غبار دید را به طور قابل توجهی کاهش می‌دهند، استفاده شوند.

• چراغ مه عقب باید فقط در شرایط به‌ویژه نامساعد، مانند مه غلیظ، باران بسیار شدید، برف سنگین یا گرد و غبار یا دود غلیظ استفاده شود.

• چراغ‌های جلو با نور بالا نباید در مه استفاده شوند زیرا بر روی مه منعکس می‌شوند و می‌توانند دید را حتی بیشتر کاهش دهند.

4. رانندگی در باران، برف، یخ و باد

4.1 باران

باران چسبندگی و دید را کاهش می‌دهد. همچنین می‌تواند بازتاب‌هایی بر روی سطح جاده ایجاد کند و دیدن علائم جاده را دشوارتر کند.

• هنگام کاهش دید از چراغ‌های جلو با نور پایین استفاده کنید.

• فاصله ایمنی را افزایش دهید.

• به آرامی و به تدریج ترمز بزنید.

• از حرکات ناگهانی فرمان خودداری کنید.

• بررسی کنید که برف‌پاک‌کن‌ها، لاستیک‌ها و چراغ‌ها در وضعیت خوبی هستند.

4.2 آکواپلنینگ

آکواپلنینگ زمانی رخ می‌دهد که لاستیک‌ها نتوانند آب روی جاده را تخلیه کنند و تماس خود را با سطح از دست بدهند. در آن وضعیت، وسیله نقلیه ممکن است به فرمان یا ترمز پاسخ ندهد.

• به طور ناگهانی ترمز نزنید.

• فرمان را محکم نگه دارید.

• به آرامی پدال گاز را رها کنید.

• چرخ‌ها را مستقیم نگه دارید تا لاستیک‌ها دوباره چسبندگی پیدا کنند.

4.3 برف و یخ

برف و یخ به شدت چسبندگی لاستیک را کاهش می‌دهند. یخ ممکن است به سختی قابل مشاهده باشد، به ویژه زمانی که به صورت یک لایه نازک شفاف به نام یخ سیاه تشکیل می‌شود.

• به آرامی و به نرمی رانندگی کنید.

• در صورت لزوم هنگام شروع از دنده‌های بالاتر استفاده کنید تا از چرخش لاستیک جلوگیری کنید.

• از شتاب‌گیری، ترمز یا فرمان‌گیری ناگهانی خودداری کنید.

• فاصله ایمنی را به طور قابل توجهی افزایش دهید.

• هنگام نیاز به علائم یا شرایط جاده از زنجیرها یا تجهیزات زمستانی استفاده کنید.

4.4 بادهای شدید جانبی

بادهای جانبی شدید به ویژه برای موتورسیکلت‌ها، اتوبوس‌ها، کامیون‌ها، ون‌ها، کاروان‌ها و وسایل نقلیه بارکش خطرناک هستند.

• فرمان را محکم نگه دارید.

• قبل از مناطق باز، پل‌ها یا هنگام خروج از تونل‌ها سرعت را کاهش دهید.

• هنگام سبقت گرفتن یا سبقت گرفته شدن توسط وسایل نقلیه بزرگ احتیاط کنید.

5. رانندگی در شب و تابش نور

5.1 رانندگی در شب

در شب، راننده کمتر می‌بیند، خطرات را دیرتر تشخیص می‌دهد و ممکن است زودتر خسته شود. سرعت باید با توجه به فاصله‌ای که توسط چراغ‌های جلو روشن شده است، تنظیم شود.

• در مناطق مسکونی و در جاده‌های به‌خوبی روشن از چراغ‌های جلو با نور پایین استفاده کنید.

• در خارج از مناطق مسکونی زمانی که جاده به‌خوبی روشن نیست، از چراغ‌های جلو با نور بالا استفاده کنید، به شرطی که کسی دچار تابش نشود.

• هنگام نزدیک شدن به یک وسیله نقلیه دیگر یا در پیروی نزدیک از یک وسیله نقلیه دیگر، به نور پایین سوئیچ کنید.

• چراغ‌ها را تمیز و به‌درستی تنظیم نگه‌دارید.

5.2 تابش نور از خورشید یا چراغ‌های جلو

تابش نور می‌تواند به‌طور موقت بینایی را کاهش دهد و واکنش را به تأخیر بیندازد. این پدیده در زمان طلوع و غروب خورشید، در جاده‌های خیس و زمانی که سایر رانندگان از چراغ‌های جلو با نور بالا به‌درستی استفاده نمی‌کنند، شایع است.

• سرعت را کاهش دهید و فاصله ایمنی را افزایش دهید.

• در صورت لزوم از آفتاب‌گیر و عینک آفتابی مناسب استفاده کنید.

• شیشه جلو را از داخل و خارج تمیز نگه‌دارید.

• اگر در شب دچار تابش شدید، به لبه راست جاده به‌عنوان مرجع نگاه کنید و از نگاه کردن مستقیم به منبع نور خودداری کنید.

6. استفاده صحیح از چراغ‌ها در شرایط دید محدود

سیستم روشنایی باید به راننده کمک کند تا ببیند و دیده شود. استفاده از چراغ نادرست می‌تواند به اندازه عدم استفاده از چراغ‌ها خطرناک باشد.

6.1 چراغ‌های مه‌شکن جلو

چراغ‌های مه‌شکن جلو در بسیاری از وسایل نقلیه اختیاری هستند. آنها می‌توانند در مه، باران شدید، برف، دود یا ابرهای گرد و غبار و همچنین در جاده‌های باریک با پیچ‌های زیاد زمانی که علائم جاده یا شرایط استفاده از آنها را توجیه می‌کند، استفاده شوند.

6.2 چراغ مه‌شکن عقب

چراغ مه‌شکن عقب بسیار قوی است و می‌تواند رانندگان پشت را خیره کند. باید فقط زمانی استفاده شود که دید به شدت کاهش یافته باشد و به محض بهبود شرایط باید خاموش شود.

7. خطرات جاده و علائم هشداردهنده

خطرات جاده وضعیت‌ها یا ویژگی‌هایی هستند که خطر را افزایش می‌دهند. این خطرات معمولاً با علائم هشداردهنده مثلثی با حاشیه قرمز نشان داده می‌شوند. این علائم به خودی خود معمولاً ممنوعیتی را تحمیل نمی‌کنند، اما به راننده هشدار می‌دهند که سرعت را کاهش دهد، توجه بیشتری داشته باشد و آماده واکنش باشد.

7.1 علائم هشداردهنده رایج مرتبط با دید و خطرات

• P-13a / P-13b: پیچ خطرناک به راست یا چپ.

• P-14a / P-14b: مجموعه‌ای از پیچ‌های خطرناک.

• P-15, P-15a و P-15b: جاده ناهموار، برآمدگی یا فرورفتگی.

• P-16a / P-16b: نزول تند یا صعود تند.

• P-17, P-17a و P-17b: جاده باریک می‌شود.

• P-18: کارهای جاده‌ای.

• P-19: سطح جاده لغزنده.

• P-20a / P-20b / P-20c: عبور عابر پیاده، عابران، یا عبور عابر پیاده و دوچرخه.

• P-21a / P-21b: کودکان یا افراد با کاهش تحرک.

• P-22a / P-22b: عبور دوچرخه یا دوچرخه‌سواران.

• P-23 / P-24 / P-24a: عبور حیوانات خانگی، حیوانات وحشی یا گراز وحشی.

• P-25: ترافیک دوطرفه.

• P-26: سقوط سنگ.

• P-28: سنگ‌ریزه‌های شل.

• P-29: باد عرضی.

• P-30: شانه ناهموار.

• P-31: ترافیک متراکم.

• P-32: مانع در مسیر حرکت.

• P-33: کاهش دید به دلیل مه، باران، برف، دود یا علل مشابه.

• P-34: وجود یخ یا برف.

• P-35: بخش بافت، جایی که وسایل نقلیه ادغام و انحراف می‌کنند.

• P-50: خطرات دیگر.

7.2 اصلاح مهم برای اهداف امتحانی

علامت P-12 نشان‌دهنده قله یا ارتفاع نیست. این علامت به نزدیکی محلی که هواپیماها ممکن است در ارتفاع پایین بر فراز جاده پرواز کنند، هشدار می‌دهد. کاهش دید به دلیل شرایط محیطی با P-33 نشان داده می‌شود.

8. عبور از مناطق خطرناک

8.1 منحنی‌ها، قله‌ها و بخش‌های باریک

• قبل از ورود به منحنی یا بخش باریک، سرعت را کاهش دهید.

• به سمت راست بمانید و از ورود به لاین مقابل خودداری کنید.

• در صورت عدم دید کافی، سبقت نگیرید.

• برای خودروهای پنهان، عابران، دوچرخه‌سواران یا حیوانات آماده باشید.

8.2 تونل‌ها و زیرگذرها

• از چراغ‌های جلو با نور پایین استفاده کنید.

• در صورت لزوم، قبل از ورود عینک آفتابی را بردارید.

• فاصله ایمن از خودروی جلویی را حفظ کنید.

• جز در موارد اضطراری توقف نکنید.

• در صورت انسداد، از علائم تونل، خروج‌های اضطراری و دستورالعمل‌های کارکنان پیروی کنید.

8.3 کارهای جاده‌ای

• به علائم موقت و نشانه‌های جاده احترام بگذارید.

• سرعت را کاهش دهید و فاصله جانبی ایمن از کارگران و ماشین‌آلات را حفظ کنید.

• از مخروط‌ها، تابلوها، چراغ‌های راهنمای موقت و دستورالعمل‌های افسران پیروی کنید.

• به یاد داشته باشید که علائم موقت بر علائم دائمی اولویت دارند.

9. توقف اضطراری در دید ضعیف

اگر دید به قدری ضعیف شود که ادامه رانندگی ایمن نباشد، راننده باید در صورت امکان از جاده خارج شده و در مکانی امن توقف کند.

9.1 نحوه عمل

• تا حد امکان از جریان ترافیک دور شوید.

• چراغ‌های هشدار خطر را روشن کنید.

• هنگام نیاز به نور، چراغ‌های موقعیت را روشن نگه دارید.

• اگر شرایط ایجاب کند، از چراغ‌های مه‌شکن مناسب استفاده کنید.

• مگر اینکه هیچ گزینه دیگری وجود نداشته باشد، در وسط لاین توقف نکنید.

9.2 دستگاه هشدار V-16

زمانی که یک وسیله نقلیه به دلیل خرابی یا تصادف immobilised می‌شود، باید با استفاده از دستگاه هشدار متصل V-16 که در بالاترین قسمت ممکن وسیله نقلیه قرار داده می‌شود، علامت‌گذاری شود، زمانی که این کار به طور ایمن انجام شود.

هدف از V-16 این است که وسیله نقلیه immobilised را قابل مشاهده کند و موقعیت آن را به پلتفرم ترافیک منتقل کند، که هشدار را برای سایر کاربران جاده بهبود می‌بخشد.

9.3 جلیقه بازتابنده

اگر راننده یا مسافران باید در یک جاده بین‌شهری از وسیله نقلیه خارج شوند، باید از جلیقه بازتابنده استفاده کنند. با این حال، ایمن‌ترین گزینه این است که از ترافیک دور بمانند و تا حد امکان از پیاده‌روی در جاده خودداری کنند.

10. نگهداری وسیله نقلیه برای دید خوب

• همه چراغ‌ها را به‌طور منظم بررسی کنید: چراغ‌های موقعیت، نور پایین، نور بالا، راهنماها، چراغ‌های ترمز، چراغ معکوس و چراغ‌های مه‌شکن.

• چراغ‌های جلو، آینه‌ها، پنجره‌ها و شماره‌plates را تمیز نگه‌دارید.

• تیغه‌های برف‌پاک‌کن آسیب‌دیده یا فرسوده را تعویض کنید.

• مقدار کافی مایع شستشو را حفظ کنید، به‌ویژه قبل از سفرهای طولانی.

• از سیستم‌های ضد بخار و تهویه مطبوع برای پاک کردن سریع شیشه جلو استفاده کنید.

• چراغ‌های جلو را زمانی که وسیله نقلیه به شدت بارگذاری شده است تنظیم کنید.

11. اشتباهات رایج در امتحان

• فکر کردن به اینکه چراغ‌های اصلی دید را در مه بهبود می‌بخشند. در واقع، آن‌ها اغلب وضعیت را بدتر می‌کنند.

• استفاده از چراغ مه‌شکن عقب در باران سبک یا مه خفیف. این چراغ باید برای شرایط دید بسیار ضعیف محفوظ بماند.

• فراموش کردن اینکه چراغ‌های کمکی در تونل‌ها و لاین‌های ویژه، حتی در طول روز، الزامی هستند.

• اشتباه گرفتن P-12 با دید محدود. P-12 درباره هواپیماها هشدار می‌دهد؛ P-33 درباره دید محدود هشدار می‌دهد.

• ادامه دادن به رانندگی با حداکثر سرعت مجاز حتی زمانی که دید نیاز به سرعت کمتری دارد.

• ایستادن در جاده در حین مه بدون چراغ یا بدون حرکت به دور از ترافیک به اندازه ممکن.

12. خلاصه

• دید تعیین می‌کند که یک راننده چه زمانی می‌تواند خطرات را شناسایی و به آن‌ها واکنش نشان دهد.

• سرعت همیشه باید با فاصله قابل مشاهده و واضح جلو سازگار باشد.

• چراغ‌های جلو با پرتو پایین در تونل‌ها و شرایط دید ضعیف ضروری هستند.

• مه، باران، برف، تابش خیره‌کننده، تاریکی و چیدمان جاده همگی خطر را افزایش می‌دهند.

• تابلوهای هشدار مانند P-33 و P-34 به پیش‌بینی شرایط دید و چسبندگی خطرناک کمک می‌کنند.

• در توقف اضطراری، وسیله نقلیه باید با چراغ‌ها و دستگاه V-16 قابل مشاهده شود.